Coğrafya derslerinde öğretmişlerdi, işte ayın çekim gücüyle denizler alçalır yükselir, buna da gelgit denir diye. Tabi bozkırda büyüdüğümüzden hiçbir zaman kafamda canlanmamıştır. Gerçi deniz kıyısında da olsak Türkiye için ortalama gelgit farkı 30 cm civarında, farketmesi biraz zor olacaktı. Ama gelgit seviyesi ekvatordan uzaklaştukça baya bir artıyor. Zaten buraya gelmemize de bu gel-git akıntılarından enerji üretmeyle ilgili bir proje vesile olmuştu.
Edinburgh civarında da gelgit olayı baya etkili, deniz 6 metre kadar alçalıp yükseliyor. Özellikle Cramond Adası denilen bi yerde gelgiti izlemek baya zevkli. Ada'nın üstünde 2.Dünya Savaşı'ndan kalma kışlalar, kuleler,bataryalar var. Beton direkleri de Almanlar arkamızdan dolanmasın diye dikmişler, Bizans'ın Haliç'i zincirlemesi gibi.
Gelgitler arasındaki zaman ortalama 5-6 saat. Gitmeden önce saatleri kontrol etmeyen, ya da adayı gezerken bir yandan deniz seviyesini kollamayıp adada mahsur kalan hıyarlar da olmuyor değil, onları da sahil güvenlik toplayıp merkeze götürüyor.
Hıyar demişken, geçenlerde ilk kez gördüğüm bir yaratıkdan bahsedeyim. İngilizcesi "Razor Clam". Türkçesi'de Deniz Çakısı ya da Sülüne diye geçiyor. Türkiye'de var mı yok mu, nasıl yakalanır bilmiyorum ama burda deniz çekilince yakalaması çok kolaylaşıyor. Tek ihtiyacınız olan bolca tuz. Çekilen sularda hayvanın deliğini buldular mı, içine tuzu boca ediyorlar. Hayvan tabi can havliyle ne oluyor lan diye fırlıyor deliğinden. Sonrası malum. Görüntüsü pek iyi değil ama tadı güzel diyolar.
Her hıyarım diyene tuzla koşmamak lazım aslında ama videodan göreceğiniz gibi tuz yöntemi baya etkili.
Bu gelgitden denizciler de nasibini alıyor. Rahat rahat kıyıya yanaşayım istediğim zaman açılayım yok, gelgit zamanlarına göre ayarlıycanız tüm işlerinizi. Yoksa ya karada tıkılı kalırsınız ya da daha kötüsü kıyıya yanaşamazsınız. Teknelerin nerdeyse hepsinin çift salması(en altındaki yüzgeç gibi kısım) var. Böylelikle sular çekildiğinde, yan yatıp devrilmiyolar.
