Mesire yerleri-1

Gene yazılara uzunca bir ara vermişiz. Hadi biz ara veriyoruz da bir allahın kulu da çıkıp ne oldu blog işi, yalan mı oldu demiyor. Neyse, eski yazılara baktım da genelde İskoçya'nın olumsuz şeylerini yazmışız. O yüzden bugün Edinburgh'un en sevdiğim mekanlarını anlatacağım: parklar, bahçeler ve mesire yerleri...

Evimizin yeri konusunda biraz şanslıyız çünkü Edinburgh'un en büyük parklarından biri olan Holyrood Park'ın  hemen yanında. Eviniz nerde diye sorarsanız, aşağıdaki resimde ortadaki eski fabrika bacasının sağ arka taraflarındaki kırmızı ev.

Holyrood Park içinde 3 tane göl var, göllerde bolca kuğu, ördek. Bi de yüksekçe bir tepe(Arthur's Seat) onunda yamacında tavşanlar ha bir de Hüseyingazi'yi aratmayan kayalıklar var.

 

İskoçya'nın havası oldukça kararsız. Sağanak yağmur yağarken yaım saat içinde pırıl pırıl güneş açabiliyor (gerçi tersi daha çok oluyo ya neyse). Tabi böyle olunca da bol bol gök kuşağı görme imkanımız oluyor. Gene böyle bir günde, yukarıdaki gölden bir poz.

 

 Holyrood Park'ının en çok ziyaretçisi olan yeri Arthur's Seat tepesi. Şehrin ortasındaki bu 250m lik tepe, turistlerin şehrin panoramik resimlerini çekmek için vazgeçilmez mekanı. Tabii antreman yapanlar için de güzel bir parkur oluyor, ben de arada koşuyorum.

Bir de kayalıkları var, baya baya tırmanış yapılabilecek. Gerçi, istasyon kurup iple tırmanmak yasakmış (safey&security) ama yan geçiş yapması keyifli, özellikle güzel havalarda baya kalabalık oluyor.

 

 
Edinburgh zaten rüzgarlı bir yer, tepelerin yamaçları iyice esiyor. Fırsattan istifade arkadaşlarla uçurtma yapalım demiştik. Sağdan soldan malzeleri toparlardık. Nasıl yapılacağını da unutmuşuz gerçi tartışa tartışa yaptık, ilk denemelerde güzel uçmadı ama terazini, kuyruğunu filan ayarlayınca bir de güzel rüzgarı yakalayınca, uçurtmamız yükseldikçe yükseldi. Ama malesef 300 metrelik makaranın ucunu bağlamayı unutuğumuz için ipini kopatığı gibi uçtu gitti. Sonra tepenin her tarafını köşe bucak aradık ama bulamadık. Artık bi dahaki sefere...

Diğer bir güzel park da Meadows Park, bu park üniversiteye daha yakın, gençlerin yayıldığı, bira içip, top oynadığı vay efendim cambazların ip üstünde yürüyüp, top çevirdikleri bir alan.

Geçenlerde bölümdeki arkadaşlarla mangal yapmaya gittik. Parkın her yanında mangal yasaktır tabelaları var ama şimdiye kadar kimsenin salladığını görmedim. Özellikle haftasonları mangal dumanından göz gözü görmüyor.

İlk önce mangal işine bulaşmayım adam gibi topumu oynayım dedim ama bizim arkadaşlar sağolsun mangal yakmak bi yana mangalı kurmak için bile baya vakit harcadılar. En son mangal kömürünü, paketini açıp kömürleri yaymadan kartonundan tutuşturmaya çalısıyorlardı ki, aç kalcağımızı anlayıp müdahale ettim. Aşağıda karnı doymuş neşeli Çin'li arkadaşları görüyorsunuz.

devamı gelecek...

Med-Cezir

Coğrafya derslerinde öğretmişlerdi, işte ayın çekim gücüyle denizler alçalır yükselir, buna da gelgit denir diye. Tabi bozkırda büyüdüğümüzden hiçbir zaman kafamda canlanmamıştır.  Gerçi deniz kıyısında da olsak Türkiye için ortalama gelgit farkı 30 cm civarında, farketmesi biraz zor olacaktı. Ama gelgit seviyesi ekvatordan uzaklaştukça baya bir artıyor. Zaten buraya gelmemize de bu gel-git akıntılarından enerji üretmeyle ilgili bir proje vesile olmuştu.

Edinburgh civarında da gelgit olayı baya etkili, deniz 6 metre kadar alçalıp yükseliyor. Özellikle Cramond Adası denilen bi yerde gelgiti izlemek baya zevkli. Ada'nın üstünde 2.Dünya Savaşı'ndan kalma kışlalar, kuleler,bataryalar var. Beton direkleri de Almanlar arkamızdan dolanmasın diye dikmişler, Bizans'ın Haliç'i zincirlemesi gibi.

Deniz yüksekken adalığı geçerli ama sular çekilince Hz. Musa sopasıyla değmiş gibi sular yarılıyor ve adaya bir yol açılıyor.

Gelgitler arasındaki zaman ortalama 5-6 saat. Gitmeden önce saatleri kontrol etmeyen, ya da adayı gezerken bir yandan deniz seviyesini kollamayıp adada mahsur kalan hıyarlar da olmuyor değil, onları da sahil güvenlik toplayıp merkeze götürüyor.

Hıyar demişken, geçenlerde ilk kez gördüğüm bir yaratıkdan bahsedeyim. İngilizcesi "Razor Clam". Türkçesi'de Deniz Çakısı ya da Sülüne diye geçiyor. Türkiye'de var mı yok mu, nasıl yakalanır bilmiyorum ama burda deniz çekilince yakalaması çok kolaylaşıyor. Tek ihtiyacınız olan bolca tuz. Çekilen sularda hayvanın deliğini buldular mı, içine tuzu boca ediyorlar. Hayvan tabi can havliyle ne oluyor lan diye fırlıyor deliğinden. Sonrası malum. Görüntüsü pek iyi değil ama tadı güzel diyolar.

Her hıyarım diyene tuzla koşmamak lazım aslında ama videodan göreceğiniz gibi tuz yöntemi baya etkili.




Bu gelgitden denizciler de nasibini alıyor. Rahat rahat kıyıya yanaşayım istediğim zaman açılayım yok, gelgit zamanlarına göre ayarlıycanız tüm işlerinizi. Yoksa ya karada tıkılı kalırsınız ya da daha kötüsü kıyıya yanaşamazsınız. Teknelerin nerdeyse hepsinin çift salması(en altındaki yüzgeç gibi kısım) var. Böylelikle sular çekildiğinde, yan yatıp devrilmiyolar.

Darwin

Herhalde Darwin'in evrim teorisinin okullarda doğru dürüst öğretildiği ender ülkelerden biri İngiltere'dir.  Bunda İngilizlerin dinle pek alakalı olmamalarının etkisi vardır elbet.

İngiltere'dekilerin çoğu protestan, protestanların çoğunun da kiliseyle alakası yok. Belki daha önceden görmüşsünüzdür,  metrolara ve otobüslere şöyle ilanlar verilmişti geçen yıl.

Tekrar konumuza dönersek, İngiltere'de Charles Darwin oldukça seviliyor. Tabii bunda adamın İngiliz olmasının da etkisi vardır, ama sevmek ayrı şey adamın resmini paraya basmak ayrı şey. Vallahi bravo...

Gayda

Konu gaydadan açılmışken, anlatalım. Gayda (Bagpipe ya da pipe) İskoç müziğinin en vazgeçilmez enstrümanı. Mantık olarak bizdeki tuluma çok benziyo, yani en azından ikisi de koyun ölüsünden yapılıyor (İskoçya'da da küçükbaş hayvancılık çok yaygın). Farklılıklarına gelirsek (bilgiler için Ahmet'e teşekkürler);

• En büyük fark, Karadeniz tulumunda, ikili klavye var(yanyana iki delikli düdük, herbirinde 5 delik). Bu klavyelerdeki notalar aynı çalınırsa tek sesli müzik de yapılabiliyor.
• İskoç gaydasında ise tek klavye. Üstünde 7 delik, altında bir delik.
• Gaydada çok sesliliği farklı uzunluktaki üç çubuk sağlıyor. Bunların akorları da ayrı ayrı yapılıyor ve baya vakit alıyor.(Bi kere bi gayda dinletisindeki amca şöyle demişti;  Gaydacılar konserin yarısında akor yapar, çeyreğinde güzel müzik dinlersiniz, son çeyreğinde de bozuk akora katlanmak zorunda kalırsınız.)
• Gaydaya genelde davul eşlik ediyor. (Bakınız aşağıdaki video)

Aşağıda ise Ediburgh'un meşhur bandosunun (military tattoo) sokaklardan geçişi var;



Tabii, Edinburgh baya turistik bir şehir. Böyle olunca da, sokak çalgıcıları da baya ekmek yiyor bu gayda işinden. Özellikle yazları, her taraftan ayrı bir gayda sesi yükseliyor. Genel olrak gayda çalan amcalar Şekil-1-a'daki gibi, efendi uslu, nizami giyinmiş amcalar. Ama arada Şekil-1-b'deki gibi has İskoçlar da çıkmıyor değil.

Şekil -1-a - Efendi Gaydacılar                                Sekil-1-b- Serseri Gaydacılar 

Bu serseri amcaların grubunun adı; Clanadonia. Davullarla şaklabanlıklar yapan, bir  tane de gaydacıları olan(resimde çıkmamış) bir grup. Albümlerini almıştık geçen sene. Müzükleri gayet güzel ama aralıksız iki saatten fazla dinleyince, gayda kafası diye tanımlıyacağım benzersiz bir etki yapıyor ki, başka hiçbir şeyde yok.

Sokakta çaldıkları bir günden video; (Videonun başları İskoç aksanı hakkında da fikir verecektir. Aslında bu da yazmak istediğim bir konu ama biraz karışık, bir türlü toparlayamadım.)

Çok videolu bir yazı oldu ama, gaydayı hep davulla birlikte çalıyorlar sanmayın diye bi de aşağıdaki örneği vereyim. Rock-Gayda. Gerçi bu Celtic gaydasıymış ya olsun. Bence çok yakışmış gitarın yanına.

İskoçya'da 1 Mayıs

Bu sene de 1 Mayıs'ı kutlamak Edinburgh'da nasip oldu. Gerçi bazı akıllılar bahar bayramı diyor ama şansımıza güzel giden havalar 1 Mayıs'ta bozuverdi bize de montları bereleri giymek düştü.

Kortejde taş çatlasa 500 kişi vardı (Edinburgh'un nüfüsu 400bin). Bu 500 kişinin de 50 kişisi önden yürüyen bandoculardı. Onlar sayesinde yürüyüş baya eğlenceli geçti. Ama 1 Mayıs'la ilgili ne bir parça ne bir marş çalmadılar, anca İskoç müziği anca gayda.

Aşağıda orkestramız, kadınlar da var ama kiyafetler tek tip...

İskoçya'da solcu partiler İşçi Parti'sini (İktidardaki Gordon Brown'un partisi) saymazsak -ki saymak zaten pek mantıklı olmaz- Socialist Worker's Party ve Scottish Socialist Parti, bir de Komünist Parti varmış. Ama hepsi de çok zayıflar 1 milletvekili ya çıkarıyorlar ya da çıkaramıyorlar.

Beni şaşırtan şey, nerdeyse hiçbir sendikanın yürüyüşe katılmamasıydı. Aslında burdaki sendikalar oldukça güçlü (En son British Airways'in çalışanlarının grevleri şirketi geri adım atmaya zorlamıştı). Belki de bizdeki gibi toplanıp Glasgow'a, Londra'ya gitmişlerdir, bilemiyorum.

Malesef, gençlerin katılımı da yok denecek düzeydeydi. Tabi belki de bu sene 1 Mayıs'ın Cumartesi'ne gelmesi de etkili olmuş olabilir. Cuma akşamı pubda, clubda takılan gençlerin sabah erkenden kalkıp gelmelerini beklemek haksızlık olur.

Yürüyüş ilerledikçe, Scottish Socialist Parti'nin pankartını yaşıyan amcalar yoruldu, bana sordular taşır mısın diye, ben de sevaptır dedim yardım ettim. 

Bu sevimli kız da bizden sonra yürüyüşün en genciydi büyük ihtimal.

Ve İskoçya'daki gençlerin en büyük sorunları için taşıdıkları pankart. Aferin, bravo!

Yaklaşım farkları

Bu abimizin el emeği- göz nuru karın kaslarına Türkçe'de ne deriz? Tabi ki, baklava kasları...

Peki İngilizler ne diyor? Six-packs. Yani 6 li kutu bira kasları...

Sırf bu iki kelime bile iki kültür arasındaki farkları baya özetliyor aslında. Gerçi, biracılarda da baklavacılarda da bu kasları görmek zordur ya hadi bakalım...

Bu arada, bu yazıyı arakladığım blogu da seveceğinize eminim. Bu blogla paralel: Bir İngiliz'in Türkiye'ye yerleştikten sonra başından geçenleri, kültür farklarını anlattığı bir blog. Aşağıdaki resimden ulaşabilirsiniz.

Özellikle aşağıdaki yazıları tavsiye ederim,

Kokorec

Hamam

Rise of the Machines

Gün geçmiyor ki, hayatımıza yeni bir teknoloji, yeni bir makine girmesin. Bazı arkadaşların çok eleştriceği, bazı arkadaşların ise hayallerini süsleyen teknolojinin adı; süper marketler için otomatik kasa.

 

 

Bu kasaları  marketlerde baya baya yaygınlaştırmaya çalışıyolar. Öyle ki, normal kasalarda metrelerce kuyruk varken, self-servis kasalar yukardaki gibi bomboş oluyor. Nasıl daha fazla kar edecek bu marketler?
Bazı çakal arkadaşlar soracaktır ee bunda hırsızlık filan olmuyor mu? Oluyordur olmasına da gene de bir kaç tane güvenlik önlemi yapmışlar; mesela ürünleri okutmaya devam ederken bir yandan poşetlere koyuyorsunuz ama poşetlerin altında bir tartı var, ve okutulan ürünün olması gereken ağırlığını kontrol ediyor. Gerçi bu 1 kilo kiraz alıp, 1 kilo patates diye okutmaya engel değil.
Bir de çalınan ürünlerin masrafu artsa bile bu miktar işten çıkardıkları adamların maaşlarından azsa ki muhtemelen öyledir, adamların çok umursadığını da sanmıyorum.

Ama bu tab

Ama bu tab