Perşembe, Ekim 29

Sir William Wallace

Bugünkü yazımızda İskoçya'nın en önemli simgelerinden birini anlatalım, William Wallace. Buraya gelmeden önce, Braveheart'dan öğrendiklerimizle bizim Malkoçoğlu tadında bi adam sanıyordum ama sandığımdan çok daha popüler ve İskoçların sevdiği birisiymiş.
1200'lerin sonunda yaşamış bir İskoç şövalyesi ve küçükten toprak sahibi olur kendisi. Filmde yaratılan havanın aksine inceden burjuvalık var gibi duruyor. Hikayesini aşağı yukarı biliyorsunuzdur, İngilizler İskoçlara olan vergileri arttırıp, eziyetlerini çoğaltınca halk da huzursuzluk başlamış. İlk önce William Wallace'ın filan gazıyla derebeyleri İngilizleri yollarsak daha çok toprağımız olur diye destek olmuşlar bu savaşlara, asker filan yollamışlar.
1298'de Stirling'de (ilginçtir Stirling golfün bulunduğu yerdir) İngilizleri biraz da İngilizlerin kendilerine falz güvenmesinden yararlanıp yenmişler. Ancak, bakmış İngiltere iş ciddileşiyor, İskoçya elden gidecek, bir yıl sonra Falkirk'de daha çok askerle bir de tabi meşhur İngiliz diplomasisiyle (İskoç derebeylerine toprak rüşvetiyle), zaten bir avuç olan İskoç ordusunu darmaduman etmiş. Sonra tam nedenini bilmediğim sebeple William Wallace Fransa'ya kaçmış, sonra geri gelip halkı örgütlemeye çalışırken, birinin ihbar etmesiyle yakalanmış. Ve ilk zaferini kazandığı Stirling'de, zaferden 7 yıl sonra çeşitli işkencelerden geçirilip idam edilmiş.
İskoçya genelinde baya bir heykeli, anıtı filan var. İdam edildiği Stirling'de ise kocaman bir William Wallace anıtı(üstte) var (içeride de kılıcını eşyalarını filan sergiliyolarmış-giriş 6£'du paraya kıyıp girmedim). Aşağıdaki videonun ilk 30 saniyesinde (sonradan sapıtıyor) heykellerini filan görebilirsiniz.




Şimdilerde ise turizmin etkisiyle, yozlaşmış, ticari bir ürüne dönüştürülmüş, tshirtleri, maskotları, kılıcı türünden eşyalar her yerde satılıyor.
Her neyse, belki de William Wallace'ın en bilinen repliği Braveheart filmiyle akıllara kazınan savaştan önce askerleri gaza getirdiği özgürlük nutkudur.


William Wallace: And if this is your army, why does it go?

Veteran: We didn't come here to fight for them!

Young Soldier: Home! The English are too many!

William Wallace: Sons of Scotland! I am William Wallace.

Young Soldier: William Wallace is seven feet tall!

William Wallace: Yes, I've heard. Kills men by the hundreds. And if HE were here, he'd consume the English with fireballs from his eyes, and bolts of lightning from his arse.

[Scottish army laughs]

William Wallace: I *am* William Wallace! And I see a whole army of my countrymen, here in defiance of tyranny. You've come to fight as free men... and free men you are. What will you do with that freedom? Will you fight?

Veteran: Fight? Against that? No! We will run. And we will live.

William Wallace: Aye, fight and you may die. Run, and you'll live... at least a while. And dying in your beds, many years from now, would you be willin' to trade ALL the days, from this day to that, for one chance, just one chance, to come back here and tell our enemies that they may take our lives, but they'll never take... OUR FREEDOM!

[Scottish army cheers]

William Wallace: Alba gu bràth!

["Scotland forever!"]

Army: ALBA GU BRÀTH! ALBA GU BRÀTH! ALBA GU BRÀTH!


Ve şimdi de yerli yapım Braveheart filmimizi izleyelim. Stirling savaşına daha insani yönüyle bakan bu yapım çok kısıtlı bir bütçeyle çekilmesine rağmen, Burhan yılın en iyi erkek oyuncusu seçilmiş, Ertan en iyi görsel efekt ödülünü, Eylem ise yılın kadın şarkıcısı ödülünü kazanmıştır.



(*) videoyu bana ulaştırmak için çok uğraşan Burak ve Barış'a teşekkür...

Pazar, Ekim 18

Scottish Breakfast - İskoç Kahvaltısı

Neredeye 2 ayı geçmiş, son yazıyı yazalı, şu sıralar biraz yazalım da arayı kapatalım.

Bugünkü yazımızın konusu, İskoç kahvaltısı. Gerçi İskoç kahvaltısı diye anlatacağım ama İngilizlerinki de pek farklı değil. Hemen hemen her İngiltere'ye gelen en büyük hayal kırıklıklarından birini kahvaltıda yaşamıştır diye düşünüyorum.


Resmi üstte görünce iştah açıcı gelebilir ama içerikleri açıklayınca, sizde bizim yaşadığımız
hayal kırıklıklarını anlarsınız herhalde. Tanıdık malzemelerden başlayarak gidelim,

Domates: Ama bizim Ayaş domatesi gibi değil tabii, lastik gibi. Ayrıca haşlanmış getiriyorlar. Taze isterseniz ayrıca belirtmek lazım.
Meyveler/Meyve suyu: Belki de kahvaltının tek iyi yönü. Genelde portakal filan oluyor. Şanslıysanız, kavun, ananas filan da bulursunuz.
Yumurta: Yumurtayı da hep sade yapıyorlar, bir sucuklu, mantarlı, patatesli,peynirli yumurta
yok. Ama değişik çeşitleri var. Mesela, egg in the basket (resim her şeyi anlatıyor zaten).
Boiled egg (haşlanmış yumurta)
French toast (yumurtalı kızarmış ekmek)
Fried egg (kızarmış yumurta, gözü pörtlememiş)
Scrambled egg (kızarmış yumurta, karıştırılmış, bazen bacon la da yapıyorlar)
Poached egg: Kaynar suya kırılan yumurta, bir nevi çılbır yani.

Mantar: Buralar baya nemli yerler oldugu için, mantar çeşitleri baya fazla, yılın her dönemi de oluyor nerdeyse. Kahvaltılarda veya diğer yemeklerinde bol bol kullanıyorlar mantarı.
Kuru fasulye(Baked beans): Evet, kahvaltıda kuru fasulye yiyorlar. Hem de bildiğimiz gibi olsa neyse. Oldukça şekerli yapıyorlar. Tadını pek tarif edemiycem.
Sosis/Bacon: Genelde domuz etinden yapılıyorlar. Sosisini pek
sevemedim ama baconlar hoşuma gidiyor yavaş yavaş.
Porridge/Oat Cake: Genelde yulaf ürünleri. Oat cake neyse de, porridge denilen şey resmen yulaf bulamacı. Tatsız tutsuz ezilmiş yulaf, hayvan yemi gibi görünüyo zaten.

Buraya kadar olanlar, gene bir şekilde yeniliyor da aşağıdakiler ne alaka arkadaş.

Balık ürünleri: Eğer biraz şansızsanız, kahvaltı tabağınızda tuzlanmış ya da tütsülenmiş balık da bulabilirsiniz (Kipper diye bi balıkları var ya da so
mon)

Haggis: Bu da hayvanın
işkembesinden yapılan bir ürün. İskoçlara özgü diyebiliriz. Bizim şırdan
benzeri birşey ama içine porridge(bknz. yukarı), böbrek, kelle, paça gibi malzemeler doldurup haşladıktan sonra afiyetle yiyorlar.













Black Pudding:
Geldik anlattıklarımızın en iğrencine. Black pudding deyince
insanın aklına ilk çikolatalı puding filan geliyor ama alakası yok. Aslında bir çeşit sosis ama içine et yerine hayvanın kanını, pıhtılarını, artan sakatatlarını filan doldurup kurutuyolar. Pek yenilecek bir şey değil ama tadını tahmin etmek kolay, kabuk bağlamış yara tadı gibi birşey.





İşte böyle buranın geleneksel kahvaltıları. Ne zeytin, ne peynir, salatalık, biber var. En son birşeyi belirtmeyi unuttum. Gelip de tost ister misiniz diye sorarlarsa, bi çift kaşarlı diyip sazanlık yapmayın. Bunların tost dediği bildiğimiz kızarmış ekmek. Malesef...