Sir William Wallace

Bugünkü yazımızda İskoçya'nın en önemli simgelerinden birini anlatalım, William Wallace. Buraya gelmeden önce, Braveheart'dan öğrendiklerimizle bizim Malkoçoğlu tadında bi adam sanıyordum ama sandığımdan çok daha popüler ve İskoçların sevdiği birisiymiş.

1200'lerin sonunda yaşamış bir İskoç şövalyesi ve küçükten toprak sahibi olur kendisi. Filmde yaratılan havanın aksine inceden burjuvalık var gibi duruyor. Hikayesini aşağı yukarı biliyorsunuzdur, İngilizler İskoçlara olan vergileri arttırıp, eziyetlerini çoğaltınca halk da huzursuzluk başlamış. İlk önce William Wallace'ın filan gazıyla derebeyleri İngilizleri yollarsak daha çok toprağımız olur diye destek olmuşlar bu savaşlara, asker filan yollamışlar.

1298'de Stirling'de (ilginçtir Stirling golfün bulunduğu yerdir) İngilizleri biraz da İngilizlerin kendilerine falz güvenmesinden yararlanıp yenmişler. Ancak, bakmış İngiltere iş ciddileşiyor, İskoçya elden gidecek, bir yıl sonra Falkirk'de daha çok askerle bir de tabi meşhur İngiliz diplomasisiyle (İskoç derebeylerine toprak rüşvetiyle), zaten bir avuç olan İskoç ordusunu darmaduman etmiş. Sonra tam nedenini bilmediğim sebeple William Wallace Fransa'ya kaçmış, sonra geri gelip halkı örgütlemeye çalışırken, birinin ihbar etmesiyle yakalanmış. Ve ilk zaferini kazandığı Stirling'de, zaferden 7 yıl sonra çeşitli işkencelerden geçirilip idam edilmiş.

İskoçya genelinde baya bir heykeli, anıtı filan var. İdam edildiği Stirling'de ise kocaman bir William Wallace anıtı(üstte) var (içeride de kılıcını eşyalarını filan sergiliyolarmış-giriş 6£'du paraya kıyıp girmedim). Aşağıdaki videonun ilk 30 saniyesinde (sonradan sapıtıyor) heykellerini filan görebilirsiniz.

Şimdilerde ise turizmin etkisiyle, yozlaşmış, ticari bir ürüne dönüştürülmüş, tshirtleri, maskotları, kılıcı türünden eşyalar her yerde satılıyor.

Her neyse, belki de William Wallace'ın en bilinen repliği Braveheart filmiyle akıllara kazınan savaştan önce askerleri gaza getirdiği özgürlük nutkudur.

William Wallace: And if this is your army, why does it go?

Veteran: We didn't come here to fight for them!

Young Soldier: Home! The English are too many!

William Wallace: Sons of Scotland! I am William Wallace.

Young Soldier: William Wallace is seven feet tall!

William Wallace: Yes, I've heard. Kills men by the hundreds. And if HE were here, he'd consume the English with fireballs from his eyes, and bolts of lightning from his arse.

[Scottish army laughs]

William Wallace: I *am* William Wallace! And I see a whole army of my countrymen, here in defiance of tyranny. You've come to fight as free men... and free men you are. What will you do with that freedom? Will you fight?

Veteran: Fight? Against that? No! We will run. And we will live.

William Wallace: Aye, fight and you may die. Run, and you'll live... at least a while. And dying in your beds, many years from now, would you be willin' to trade ALL the days, from this day to that, for one chance, just one chance, to come back here and tell our enemies that they may take our lives, but they'll never take... OUR FREEDOM!

[Scottish army cheers]

William Wallace: Alba gu bràth!

["Scotland forever!"]

Army: ALBA GU BRÀTH! ALBA GU BRÀTH! ALBA GU BRÀTH!

Ve şimdi de yerli yapım Braveheart filmimizi izleyelim. Stirling savaşına daha insani yönüyle bakan bu yapım çok kısıtlı bir bütçeyle çekilmesine rağmen, Burhan yılın en iyi erkek oyuncusu seçilmiş, Ertan en iyi görsel efekt ödülünü, Eylem ise yılın kadın şarkıcısı ödülünü kazanmıştır.

(*) videoyu bana ulaştırmak için çok uğraşan Burak ve Barış'a teşekkür...

Scottish Breakfast - İskoç Kahvaltısı

Neredeye 2 ayı geçmiş, son yazıyı yazalı, şu sıralar biraz yazalım da arayı kapatalım.

Bugünkü yazımızın konusu, İskoç kahvaltısı. Gerçi İskoç kahvaltısı diye anlatacağım ama İngilizlerinki de pek farklı değil. Hemen hemen her İngiltere'ye gelen en büyük hayal kırıklıklarından birini kahvaltıda yaşamıştır diye düşünüyorum.

Resmi üstte görünce iştah açıcı gelebilir ama içerikleri açıklayınca, sizde bizim yaşadığımız

hayal kırıklıklarını anlarsınız herhalde. Tanıdık malzemelerden başlayarak gidelim,

Domates: Ama bizim Ayaş domatesi gibi değil tabii, lastik gibi. Ayrıca haşlanmış getiriyorlar. Taze isterseniz ayrıca belirtmek lazım.

Meyveler/Meyve suyu: Belki de kahvaltının tek iyi yönü. Genelde portakal filan oluyor. Şanslıysanız, kavun, ananas filan da bulursunuz.

Yumurta: Yumurtayı da hep sade yapıyorlar, bir sucuklu, mantarlı, patatesli,peynirli yumurta

yok. Ama değişik çeşitleri var. Mesela, egg in the basket (resim her şeyi anlatıyor zaten).

Boiled egg (haşlanmış yumurta)

French toast (yumurtalı kızarmış ekmek)

Fried egg (kızarmış yumurta, gözü pörtlememiş)

Scrambled egg (kızarmış yumurta, karıştırılmış, bazen bacon la da yapıyorlar)

Poached egg: Kaynar suya kırılan yumurta, bir nevi çılbır yani.

Mantar: Buralar baya nemli yerler oldugu için, mantar çeşitleri baya fazla, yılın her dönemi de oluyor nerdeyse. Kahvaltılarda veya diğer yemeklerinde bol bol kullanıyorlar mantarı.

Kuru fasulye(Baked beans): Evet, kahvaltıda kuru fasulye yiyorlar. Hem de bildiğimiz gibi olsa neyse. Oldukça şekerli yapıyorlar. Tadını pek tarif edemiycem.

Sosis/Bacon: Genelde domuz etinden yapılıyorlar. Sosisini pek

sevemedim ama baconlar hoşuma gidiyor yavaş yavaş.

Porridge/Oat Cake: Genelde yulaf ürünleri. Oat cake neyse de, porridge denilen şey resmen yulaf bulamacı. Tatsız tutsuz ezilmiş yulaf, hayvan yemi gibi görünüyo zaten.

Buraya kadar olanlar, gene bir şekilde yeniliyor da aşağıdakiler ne alaka arkadaş.

Balık ürünleri: Eğer biraz şansızsanız, kahvaltı tabağınızda tuzlanmış ya da tütsülenmiş balık da bulabilirsiniz (Kipper diye bi balıkları var ya da so

mon)

Haggis: Bu da hayvanın

işkembesinden yapılan bir ürün. İskoçlara özgü diyebiliriz. Bizim şırdan

benzeri birşey ama içine porridge(bknz. yukarı), böbrek, kelle, paça gibi malzemeler doldurup haşladıktan sonra afiyetle yiyorlar.

Black Pudding:

Geldik anlattıklarımızın en iğrencine. Black pudding deyince

insanın aklına ilk çikolatalı puding filan geliyor ama alakası yok. Aslında bir çeşit sosis ama içine et yerine hayvanın kanını, pıhtılarını, artan sakatatlarını filan doldurup kurutuyolar. Pek yenilecek bir şey değil ama tadını tahmin etmek kolay, kabuk bağlamış yara tadı gibi birşey.

İşte böyle buranın geleneksel kahvaltıları. Ne zeytin, ne peynir, salatalık, biber var. En son birşeyi belirtmeyi unuttum. Gelip de tost ister misiniz diye sorarlarsa, bi çift kaşarlı diyip sazanlık yapmayın. Bunların tost dediği bildiğimiz kızarmış ekmek. Malesef...

UK mi GB mi?

Biz İngiltere deyip işin içinden çıkmışız ama burada işler biraz daha karışık duruyor. Bir, UK (United Kingdom) var bir de GB(Great Britain) var. Bugünkü yazımızda, bunların farklarını anlatmaya çalışacağım.
İlk önce Great Britain'den başlayalım. Great Britain asıl adanın içindeki 3 krallıkdan oluşuyor.

Great Britain

1-England (Başkent: Londra)

2-Wales (Galler) (Başkent: Cardiff)
3-Scotland (Başkent: Edinburgh (Edinbıraa))

İlk önce Wales'larla birleşmişler ve Britain adıyla anılmaya başlamışlar. Sonra İskoçya'da dahil olunca Great Britain'a değiştirmişler isimlerini. Tabii bu ingilizler diğer krallıkları özellikle de İskoçları zamanında iyice ezdiği için pek o milletlerin adı duyulmamış. Zaten şu anda da nüfüsun %84'ü İngiltere topraklarında yaşıyormuş.

Şimdi bir de İrlanda adası var o da eklenince işler biraz daha karışıyor. 1801 yılında İrlanda Great Britain'le birleşme kararı almış ve resmi isim "United Kingdom of Great Britain and Ireland" olarak değiştirilmiş. 1922'de ise İrlanda adasının güneyi bağımsızlığını almış, kuzeyi ise hala UK'ye bağlı. Ülkenin resmi ismi ise "United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland". Yani kısaca UK denilen yer de aşağıda,

______________Great Britain ......................................................... United Kingdom_______

Bisiklet Tamiri

Bir süredir misafirlerimiz vardı, blogla çok ilgilenemedim. En son yazdıklarıma baktım. Genelde boktan olayları yazmışım. Bu sefer, hoşuma giden bir olayı anlatayım.
İşe bisikletle gidip geliyorum, bazen şehre de bisikletle iniyorum. Artık, çok yıprattığımızdan mı yoksa ikinci el aldığım amca beni kazıkladığı için mi, arka teker yalpa yapmaya, garip sesler çıkarmaya başlamıştı. Ben de fırsat bu fırsat, ne zamandır tamirat işleri yapmıyorum diye işe giriştim. 2.el parça almak için aşağıdaki dükkana gittim.
Bisiklet istasyonu diye geçen yer,kar amacı gütmeden, gönüllülerin işlettiği bir topluluk. Millet, eski bisikletlerini bağışlıyor ya da sağda solda terkedilmiş bisikletleri belediye toplayıp bunlara veriyor. Bu arkadaşlarda bazılarını tamir edip satıyolar, ya da parçalarını satıyorlar. "Recycle to Cyle" diye güzel bir sloganları var.
Neyse Cumartesi sabahı gittim, arka dişli ve rulman setini kelepir fiyatına aldım.



Daha güzel bir olay ise, bisikletinizi yandaki tezgahlardan birinde oranın alaetlerini kullanarak tamir edebiliyorsunuz. Ama ben biraz geç kaldığım için tüm tezgahlar kapılmıştı. Beklemek istemedim, zaten ne zamandır bir alet çantası alayım diyodum, gittim bi tane DIY (Do it yourself) marketine, ama çok pahalıydı aletler. En kötü tamir bittikten sonra iade ederim diye £25'a bi set aldım. Uğraştım baya, ama bisiklet baya adam oldu. Ertesi gün içime sinmedi. Gittim iade ettim alet setini, parasına da viski aldım mis gibi.






Zaten sonradan da öğrendim ki, üniversitenin spor salonunda da bisikletçilerin kullanması için, baya kapsamlı bir alet çantası varmış. O uygulama da hoşuma gitti, Şahin hocaya bir çıtlatın isterseniz.

Tamir ettiğim bisikletle Holyrood Park da gezerken.

Holyrood park demişken, şehre gelip giderken kullandığımız yol da gayet ilginç. Normal araba yolundan da rahatça gidilebiliyor ama bir de bisikletliler için çevre yolu yapmışlar. Trafiğe kapalı güzel bir yoldan gidiyorsunuz. İlginç olan merkeze yaklaşınca bir tünelden tam şehrin merkezine bağlanabiliyorsunuz. Hem baya da uzunca bir tünel. Arabalar için alt geçit olmayıp da bisikletler için olması ilginç tabi. Tünel aslında çok önceden trenler için yapılmış ama kullanımdan çıkınca bisiklet yoluna çevirmişler güzel olmuş. İsmi de Innocent railway, aşağıda hem resmi hem videosu var.

Sarı Ceketliler

Herhalde bu İngilizlerin yada İskoçların milli kıyafeti nedir diye sorsalar, melon şapka ya da kilt yerine sarı ceket derim. Özellikle bisikletçiler, sarı ceketsiz yola çıkmıyolar. Hadi ilk geldiğimizde geceler uzundu, eyvallah dedik. Yaz geldi, hava 11 de anca kararıyor adamlar hala sarı ceketlerle sürüyolar bisikleti. Hadi cekete de tamam, fosforlu filan. Bi bisiklete lamba takıp bi de kaskına takmanın ne anlamı var?








İlk geldiğimizde, 2. el bisiklet ilanını görüp bi amcanın evine gittim. Pazarlığı yaptık aldım bisikleti. Adam baktı, ceketin nerede dedi? Dedim yok ceket. Ee lamba da mi yok? O da yok. Dedim yasak mı böyle sürmek? Yasak değilde tehlikeli dedi gitti içerden bi ceket getirdi al bunla sür diye. Zaten bi o gün giydim bi daha da giymedim.










Hadi diyelim, bisiklet nispeten tehlikeli(ki ayrı yolları var vs.) yolda gidiyor, sürücüler farketsin filan falan. Peki postacısından, süpermarket çalışanına kadar her çalışan niye giyer? Adrenalin eksikliğinizi tehlikeli bi iş yapıyor imajı yaratarak mı gideriyosunuz?

Oysa ki tabela dedigin....

Kesin donuse 5-6 ay kala misafir geldigim su bloga, memleket hasretiyle harmanlanmis bir yorum yazmak istiyorum nacizane:

Ozan'in bir sure onceki yorumlarindan da anladiginiz uzere Ingiltere-Iskocya ile cevre koy ve mezralardaki uyari levhalarin hedef kitlesinin ortalama IQ'su iki basamaklidir, gordukce insana "amanin amanin, ben kimlerle ayni oksijeni soluyorum ki bunu buraya asma geregi duymuslar" dedirtmektedir. Bu konuda hemfikiriz peki ama dort basi mamur, ornek bir uyari levhasi nasil olmalidir? Arzu ederseniz bu konuyu Turkiye'den orneklerle irdeleyelim:

Bu tabelamizda belediye, "ibret-i alem" dedigimiz yolla halka ulasiyor ve "cis, oynama cocugum oranla buranla" diyor. Halk egitiminde bir asama bu evet.

Ingiltere'de CCTV manyakliginin ulastigi nokta malumunuz, yapilan son arastrimalara gore ortalama bir vatandas siradan bir gunde en asagi 40 tane kameranin belleginde yer ediyor. Iste bu yukaridaki fotografta da CCTV toplumunun evrimindeki bir onceki asamayi goruyor, sonumuz Ingilizlere benzemesin diyoruz.

Ve iste bu da kisisel favorim. Ben boyle bir uyariyi, aksam 6dan sonra park ve bahcelere kilit vuran adalar cografyasinda bile gormedim. Bu arada tabeladaki cinsiyet ayrimciligina da dikkati cekerim.

Bu arada bu park kapatma olayi saka degil, gercek: burada sehrin icindeki parklarin (hani o meshur Hyde Park, Green Park vs.) etraflari citle cevrilmis ve belli bir saatten sonra kapilari kapatiliyor. Bunu yaparken iceride insan var mi, disari cikabilecekler mi, yagmurda kalir usutur hasta olurlar mi diye dusunmediklerinden uyari da yapmiyorlar. Citten atlayip, kapiyi kanirtip artik nasil oursa bir sekilde kendi imkanlarinizla cikmaniz gerekiyor. Zor yuruyen tonton teyzeler, amcalar felan hafazanallah uyuyakalirsa nasil cikiyorlar disari, parkta mi sabahliyorlar, nasil oluyor da oluyor cozebilmis degilim. Zaten ben bu uygulamanin hicbir asamasini anlayabilmis degilim. Ilginc memleketler buralar azizim.

Hava

Havadan sudan demişken, havayı da es geçmemek lazım. Yani suyunu güzel, etrafını yeşil, hayatını çekilmez yapan şey. İngiltere'nin havası boktanlığıyla meşhur ya, Edinburgh ve İskoçya ondan da beter. Sebebi de, fî tarihinde öğrendiğimiz Gulf Stream sıcaksu akıntısının epey kuzeyde kalmış bu mevkiyi çarpa çarpa ısıtmasıymış. Kanada ve Moskova ile aynı enlemde olmasına rağmen ılıman olması da bu yüzden sanırım.

(Ahanda size BBC'den alınma bi kanıt...)

Yaz mevsiminin kıştan farkı zaman zaman 2-3 derece daha sıcak yaşanması. Tabi, 20 dereceyi aşan sıcaklıkların da ayda bir gün belki yaşanabilmesi. Millet bokunda boncuk bulmuş gibi seviniyor. Kendini hemen bi sokaklara atmalar. Bazıları 'görmemişin şeyi olmuş' hesabı mayoyla, bikiniyle dolanıyor. Evet, bunlar oluyor.